Budgetcoach Judith: “Zie budgetcoaching als preventieve oplossing, geen laatste redmiddel”  

Wie denkt dat financiële problemen vooral ontstaan doordat mensen niet met geld kunnen omgaan, heeft volgens budgetcoach Judith een verkeerd beeld. “Acht van de tien keer is het geen kwestie van zelfdiscipline of verkeerde keuzes, maar van een samenloop van omstandigheden.”  

Vanuit haar dagelijkse praktijk ziet ze hoe geldzorgen vaak hand in hand gaan met ingrijpende gebeurtenissen zoals een scheiding, gezondheidsproblemen of mantelzorg. Ook ziet ze hoe mensen met financiële stress, en hun werkgevers, pas hulp zoeken als problemen al zijn geëscaleerd. Daarom pleit ze voor een andere manier van kijken naar financiële hulp: niet pas ingrijpen als de schulden zich opstapelen, maar veel eerder ondersteuning bieden. 

Judith had altijd al affiniteit met financiën. “Met wiskunde moet je niet bij me aankomen, maar boekhouden? Dat had ik dan weer wel in mijn eindexamenpakket.” Na verschillende beroepen te hebben uitgeoefend, bedacht ze dat budgetcoach haar op het lijf geschreven was. Ze volgde de benodigde opleidingen en deed eerst ervaring op via Humanitas voordat ze zich aansloot bij Budgetcoach.nl. Inmiddels helpt ze mensen in Friesland, Groningen, Drenthe en delen van de Noordoostpolder. 

Meer dan een financieel probleem 

Volgens Judith komen mensen vrijwel nooit alleen bij haar met een financieel probleem. “Geldzorgen zijn meestal het gevolg van iets anders. Iemand wordt ziek, gaat scheiden of krijgt te maken met een andere grote verandering in het leven. Dat heeft allemaal invloed op het financiële plaatje.” 

Ook positieve gebeurtenissen kunnen onverwacht financiële gevolgen hebben. Denk aan kinderen die achttien worden, een verhuizing of gezinsuitbreiding. “Dat zijn momenten waarop inkomsten en uitgaven veranderen, en waar mensen zich vaak onvoldoende op voorbereiden.” 

Daar komt bij dat veel huishoudens nauwelijks financiële ruimte hebben om tegenvallers op te vangen. “Als in dezelfde maand de gemeentelijke belastingen binnenkomen, de auto een APK nodig heeft én de koelkast kapot gaat, kan het heel snel misgaan.” 

Schaamte zorgt voor uitstel 

Hoewel veel mensen beseffen dat het financieel niet goed gaat, zoeken ze vaak pas laat hulp. Schaamte speelt daarin een grote rol. “Mensen schuiven problemen voor zich uit. Ze gaan achteraf betalen, nemen hun volledige roodstand op of laten rekeningen ongeopend liggen. Daarmee koop je tijd, maar het probleem wordt alleen maar groter.” 

Volgens haar denkt vrijwel niemand na de eerste moeilijke maand direct aan een budgetcoach. Terwijl dat het moment is dat je zonder ingrijpende veranderingen erger kunt voorkomen. 

“Hoe eerder iemand aan de bel trekt, hoe eenvoudiger het is om samen een oplossing te vinden. Ik zie budgetcoaching als een puzzel. Alle stukjes liggen er al; samen zoeken we uit hoe ze weer op de juiste plek komen”, legt ze uit. “Dat doen we door een overzicht te maken van inkomsten en uitgaven, en vervolgens stap voor stap te bespreken en te regelen wat daar uitkomt.” 

Schuldeisers zijn in het begin vaak veel meer bereidwillig om mee te denken over een betalingsregeling, voegt ze toe. Ook de omgeving kan volgens haar een belangrijke rol spelen. Mensen kunnen immers pas hulp bieden als ze weten dat iemand worstelt. 

“Je hoeft echt niet meteen je hele financiële situatie op tafel te leggen. Maar als je deelt dat je het moeilijk hebt, kunnen mensen meedenken. Soms is een simpele tip of een praktische oplossing al genoeg om erger te voorkomen.” Ze noemt als voorbeeld gezamenlijk boodschappen doen over de grens, iets wat in Friesland regelmatig gebeurt. “Dat soort kleine initiatieven kunnen financieel net wat lucht geven.” 

Ook werkgevers kunnen eerder het verschil maken 

Volgens de budgetcoach ligt er niet alleen een verantwoordelijkheid bij mensen zelf. Ook werkgevers kunnen een belangrijke rol spelen in het voorkomen van grotere financiële problemen. Steeds meer organisaties realiseren zich dat geldzorgen niet ophouden bij de voordeur, maar ook invloed hebben op de werkvloer. 

Toch wordt budgetcoaching volgens haar nog vaak pas ingezet als er al problemen zijn. Bijvoorbeeld wanneer een medewerker een voorschot op het salaris of een lening aanvraagt. “Eigenlijk zou je budgetcoaching veel normaler moeten maken”, zegt ze. “Net zoals je bij een nieuwe medewerker uitleg geeft over andere arbeidsvoorwaarden, zou je ook een financiële check kunnen aanbieden. Niet omdat er iets mis is, maar juist om problemen te voorkomen.” 

Ze noemt het graag een financiële APK: een moment waarop iemand inzicht krijgt in zijn inkomsten en uitgaven en kan zien of alles nog in balans is. Ook bij grote veranderingen in iemands leven, zoals een scheiding, gezinsuitbreiding, verhuizing of mantelzorg, zou zo’n gesprek volgens haar standaard aangeboden mogen worden. 

Daarnaast kunnen werkgevers signalen oppikken die wijzen op geldzorgen. Medewerkers die zich vaker ziek melden, niet meer meedoen met cadeautjes, slechts een paar setjes kleding afwisselen of zich terugtrekken uit sociale activiteiten op het werk, verdienen volgens haar extra aandacht. 

“Eén signaal hoeft natuurlijk niets te betekenen. Maar als je meerdere dingen ziet, is het goed om voorzichtig het gesprek aan te gaan.” Dat gesprek is volgens haar niet altijd makkelijk. “Je weet nooit wat er loskomt. Mensen schamen zich vaak en hebben hun problemen lang verborgen gehouden. Als iemand zich eindelijk veilig genoeg voelt om zijn verhaal te vertellen, kan er veel emotie vrijkomen.” 

Sommige organisaties zetten medewerkers in die zelf ervaring hebben met budgetcoaching en daar open over durven te vertellen. Dat verlaagt de drempel voor collega’s om ook hulp te zoeken. “Als iemand aan de andere kant van de tafel vertelt hoeveel het hem heeft geholpen, is dat vaak veel overtuigender dan wanneer HR zegt dat budgetcoaching een goed idee is.” 

Financiële stress is een groeiend probleem 

De aandacht voor financiële gezondheid groeit. Volgens Judith komt dat mede doordat steeds duidelijker wordt hoeveel invloed geldstress heeft op het welzijn van werknemers. 

Tijdens een bijeenkomst van verzekeraar De Goudse, waar Judith een presentatie gaf, werd onder meer stilgestaan bij de oorzaken van langdurig verzuim. Naast fysieke klachten en ernstige ziekte blijkt mentale belasting een steeds grotere rol te spelen. Financiële stress is daarin een belangrijke factor. 

Daarnaast noemt zij twee andere thema’s die veel invloed hebben op het mentale welzijn van werknemers: ingrijpende levensveranderingen en mantelzorg. Deze staan vaak niet los van financiële stress. Ze kunnen hier juist de aanleiding van zijn. 

Mantelzorg: de onzichtbare belasting 

Een onderwerp waar volgens haar nog te weinig aandacht voor is, is mantelzorg. Mensen willen graag voor een ouder, partner of ander familielid zorgen, maar onderschatten vaak wat dat met henzelf doet. “Je wilt er zijn voor iemand die dichtbij je staat. Dat kost niet alleen tijd, maar vaak ook geld en ontzettend veel energie.” 

Mensen gaan soms minder werken, maken extra kosten en proberen tegelijkertijd alle ballen in de lucht te houden. “En ondertussen zorgt bijna niemand voor de mantelzorger zelf.” Daarom zouden werkgevers volgens haar alert moeten zijn wanneer een medewerker mantelzorger wordt. Niet omdat er direct financiële problemen zijn, maar omdat de kans daarop aanzienlijk groter wordt. 

Voorkomen is beter dan oplossen 

De rode draad in haar verhaal is duidelijk: financiële problemen ontstaan vaak geleidelijk, maar worden voor de buitenwereld pas zichtbaar wanneer de situatie al ernstig is. Door eerder aandacht te besteden aan geldzorgen en budgetcoaching een vast onderdeel van de arbeidsvoorwaarden te maken, kunnen grotere problemen worden voorkomen. 

Daarnaast zijn geldproblemen zelden een teken van falen. Vaak zijn ze het gevolg van omstandigheden die iedereen kunnen overkomen.  

Judith is werkzaam als één van de budgetcoaches van Budgetcoach.nl. Met een groot landelijk netwerk zorgen we voor financiële rust bij medewerkers. Meer weten? Lees dan hier verder.